Back

പതഞ്ജലി യോഗ സൂത്രാണി - ൧ (സമാധി പാദ)

അഥ സമാധിപാദഃ |

അഥ യോഗാനുശാസനമ് || 1 ||

യോഗശ്ചിത്തവൃത്തി നിരോധഃ || 2 ||

തദാ ദ്രഷ്ടുഃ സ്വരൂപേ‌உവസ്ഥാനമ് || 3 ||

വൃത്തി സാരൂപ്യമിതരത്ര || 4 ||

വൃത്തയഃ പഞ്ചതസ്യഃ ക്ലിഷ്ടാ‌உക്ലിഷ്ടാഃ || 5 ||

പ്രമാണ വിപര്യയ വികല്പ നിദ്രാ സ്മൃതയഃ || 6 ||

പ്രത്യക്ഷാനുമാനാഗമാഃ പ്രമാണാനി || 7 ||

വിപര്യയോ മിഥ്യാജ്ഞാനമതദ്രൂപ പ്രതിഷ്ടമ് || 8 ||

ശബ്ദജ്ഞാനാനുപാതീ വസ്തുശൂന്യോ വികല്പഃ || 9 ||

അഭാവ പ്രത്യയാലമ്ബനാ വൃത്തിര്നിദ്രാ || 10 ||

അനഭൂത വിഷയാസമ്പ്രമോഷഃ സ്മൃതിഃ || 11 ||

അഭ്യാസ വൈരാഗ്യാഭ്യാം തന്നിരോധഃ || 12 ||

തത്ര സ്ഥിതൗ യത്നോ‌உഭ്യാസഃ || 13 ||

സ തു ദീര്ഘകാല നൈരന്തര്യ സക്താരാസേവിതോ ദൃഢഭൂമിഃ || 14 ||

ദൃഷ്ടാനുശ്രവിക വിഷയ വിതൃഷ്ണസ്യ വശീകാരസഞ്ജ്ഞാ വൈരാഗ്യമ് || 15 ||

തത്പരം പുരുഷഖ്യാതേ-ര്ഗുണവൈതൃഷ്ണാമ് || 16 ||

വിതര്ക വിചാരാനന്ദാസ്മിതാരൂപാനുഗമാത് സമ്പ്രജ്ഞാതഃ || 17 ||

വിരാമപ്രത്യയാഭ്യാസപൂര്വഃ സംസ്കാരശേഷോ‌உനയഃ || 18 ||

ഭവപ്രത്യയോ വിദേഹപ്രകൃതിലയാനാമ് || 19 ||

ശ്രദ്ധാ വീര്യ സ്മൃതി സമാധിപ്രജ്ഞാ പൂര്വകഃ ഇതരേഷാമ് || 20 ||

തീവ്രസംവേഗാനാമാസന്നഃ || 21 ||

മൃദുമധ്യാധിമാത്രത്വാത്തതോ‌உപി വിശേഷഃ || 22 ||

ഈശ്വരപ്രണിധാനാദ്വാ || 23 ||

ക്ലേശ കര്മ വിപാകാശയൈരപരാമൃഷ്ടഃ പുരുഷവിശേഷ ഈശ്വരഃ || 24 ||

തത്ര നിരതിശയം സര്വജ്ഞവീജമ് || 25 ||

സ ഏഷഃ പൂര്വേഷാമപി ഗുരുഃ കാലേനാനവച്ഛേദാത് || 26 ||

തസ്യ വാചകഃ പ്രണവഃ || 27 ||

തജ്ജപസ്തദര്ഥഭാവനമ് || 28 ||

തതഃ പ്രത്യക്ചേതനാധിഗമോ‌உപ്യന്തരായാഭാവശ്ച || 29 ||

വ്യാധി സ്ത്യാന സംശയ പ്രമാദാലസ്യാവിരതി ഭ്രാന്തി
ദര്ശനാലബ്ധൂമികത്വാനവസ്ഥിതത്വാനി ചിത്തവിക്ഷേപസ്തേ‌உന്തരായാഃ || 30 ||

ദുഃഖ ദൗര്മ്മനരസ്യാങ്ഗമേജയത്വ ശ്വാസപ്രശ്വാസാ വിക്ഷേപസഹഭുവഃ || 31 ||

തത്പ്രതിഷേധാര്ഥമേകതത്ത്വാഭ്യാസഃ || 32 ||

മൈത്രീ കരുണാ മുദിതോപേക്ഷാണാം സുഖ ദുഃഖാ പുണ്യാപുണ്യ വിഷയാണാമ്-ഭാവനാതശ്ചിത്തപ്രസാദനമ് || 33 ||

പ്രച്ഛര്ദൃന വിധാരണാഭ്യാം വാ പ്രണസ്യ || 34 ||

വിഷയവതീ വാ പ്രവൃത്തിരൂത്പന്നാ മനസഃ സ്ഥിതി നിബന്ധനീ || 35 ||

വിശോകാ വാ ജ്യോതിഷ്മതീ || 36 ||

വീതരാഗ വിഷയം വാ ചിത്തമ് || 37 ||

സ്വപ്ന നിദ്രാ ജ്ഞാനാലമ്ബനം വാ || 38 ||

യഥാഭിമതധ്യാനാദ്വാ || 39 ||

പരമാണു പരമ മഹത്ത്വാന്തോ‌உസ്യ വശീകാരഃ || 40 ||

ക്ഷീണവൃത്തേരഭിജാതസ്യേവ മണേര്ഗ്രഹീതൃര്ഗയണ ഗ്രാഹ്യേഷു തത്സ്ഥ തദഞ്ജനതാ സമാപത്തിഃ || 41 ||

തത്ര ശബ്ദാര്ഥ ജ്ഞാന വികല്പൈഃ സങ്കീര്ണാ സവിതര്കാ സമാപത്തിഃ || 42 ||

സ്മൃതി പരിശുദ്ധൗ സ്വരൂപ ശൂന്യേവാര്ഥ മാത്രാനിര്ഭാസാ നിര്വിതര്കാ || 43 ||

ഏതയൈവ സവിചാരാ നിര്വിചാര ച സൂക്ഷ്മവിഷയാ വ്യാരഖ്യാതാ || 44 ||

സൂക്ഷ്മ വിഷയത്വം ചാലിങ്ഗപര്യവസാനമ് || 45 ||

താ ഏവ സവീജഃ സമാധിഃ || 46 ||

നിര്വിചാര വൈശാരാധ്യേ‌உധ്യാത്മപ്രസാദഃ || 47 ||

ഋതമ്ഭരാ തത്ര പ്രജ്ഞാ || 48 ||

ശ്രുതാനുമാന പ്രജ്ഞാഭ്യാമന്യവിഷയാ വിശേഷാര്ഥത്വാത് || 49 ||

തജ്ജഃ സംസ്കാരോ‌உന്യസംസ്കാര പ്രതിബന്ധീ || 50 ||

തസ്യാപി നിരോധേ സര്വനിരോധാന്നിര്വാജസ്സമാധിഃ || 51 ||

ഇതി പാതഞ്ജലയോഗദര്ശനേ സമാധിപാദോ നാമ പ്രഥമഃ പാദഃ |