Back

പുരുഷ സൂക്തമ്

ഓം തച്ചം യോരാവൃ’ണീമഹേ | ഗാതും ജ്ഞായ’ | ഗാതും ജ്ഞപ’തയേ | ദൈവീ’ സ്വസ്തിര’സ്തു നഃ | സ്വസ്തിര്മാനു’ഷേഭ്യഃ | ര്ധ്വം ജി’ഗാതു ഭേജമ് | ശം നോ’ അസ്തു ദ്വിപദേ’ | ശം ചതു’ഷ്പദേ |

ഓം ശാംതിഃ ശാംതിഃ ശാംതിഃ’ ||

ഹസ്ര’ശീര്ഷാ പുരു’ഷഃ | സ്രാക്ഷഃ ഹസ്ര’പാത് |
സ ഭൂമിം’ വിശ്വതോ’ വൃത്വാ | അത്യ’തിഷ്ഠദ്ദശാംഗുളമ് ||

പുരു’ഷ വേദഗ്‍മ് സര്വമ്’ | യദ്ഭൂതം യച്ച ഭവ്യമ്’ |
താമൃ’ത്വ സ്യേശാ’നഃ | ദന്നേ’നാതിരോഹ’തി ||

താവാ’നസ്യ മഹിമാ | അതോ ജ്യായാഗ്’‍ശ്ച പൂരു’ഷഃ |
പാദോ’‌உസ്യ വിശ്വാ’ ഭൂതാനി’ | ത്രിപാദ’സ്യാമൃതം’ ദിവി ||

ത്രിപാദൂര്ധ്വ ഉദൈത്പുരു’ഷഃ | പാദോ’‌உസ്യേഹാ‌உ‌உഭ’വാത്പുനഃ’ |
തോ വിഷ്വണ്-വ്യ’ക്രാമത് | സാനാനേ ഭി ||

തസ്മാ’ദ്വിരാഡ’ജായത | വിരാജോധി പൂരു’ഷഃ |
ജാതോ അത്യ’രിച്യത | ശ്ചാദ്-ഭൂമിമഥോ’ പുരഃ ||

യത്പുരു’ഷേണ വിഷാ’ | ദേവാ ജ്ഞമത’ന്വത |
ന്തോ അ’സ്യാസീദാജ്യമ്’ | ഗ്രീഷ്മ ധ്മശ്ശധ്ധവിഃ ||

പ്താസ്യാ’സന്-പരിധയഃ’ | ത്രിഃ പ്ത മിധഃ’ കൃതാഃ |
ദേവാ യദ്യജ്ഞം ത’ന്വാനാഃ | അബ’ധ്നന്-പുരു’ഷം ശുമ് ||

തം ജ്ഞം ര്ഹിഷി പ്രൗക്ഷന്’ | പുരു’ഷം ജാതമ’ഗ്രതഃ |
തേന’ ദേവാ അയ’ജന്ത | സാധ്യാ ഋഷ’യശ്ച യേ ||

തസ്മാ’ദ്യജ്ഞാത്-സ’ര്വഹുതഃ’ | സംഭൃ’തം പൃഷദാജ്യമ് |
ശൂഗ്-സ്താഗ്‍ശ്ച’ക്രേ വാവ്യാന്’ | ണ്യാന്-ഗ്രാമ്യാശ്ച യേ ||

തസ്മാ’ദ്യജ്ഞാത്സ’ര്വഹുതഃ’ | ഋചഃ സാമാ’നി ജജ്ഞിരേ |
ഛംദാഗ്ം’സി ജജ്ഞിരേ തസ്മാ’ത് | യജുസ്തസ്മാ’ദജായത ||

സ്മാദശ്വാ’ അജായന്ത | യേ കേ ചോ’യാദ’തഃ |
ഗാവോ’ ഹ ജജ്ഞിരേ തസ്മാ’ത് | തസ്മാ’ജ്ജാതാ അ’ജാവയഃ’ ||

യത്പുരു’ഷം വ്യ’ദധുഃ | തിഥാ വ്യ’കല്പയന് |
മുഖം കിമ’സ്യ കൗ ബാഹൂ | കാവൂരൂ പാദാ’വുച്യേതേ ||

ബ്രാഹ്മണോ’‌உസ്യ മുഖ’മാസീത് | ബാഹൂ രാ’ന്യഃ’ കൃതഃ |
രൂ തദ’സ്യ യദ്വൈശ്യഃ’ | ദ്ഭ്യാഗ്‍മ് ശൂദ്രോ അ’ജായതഃ ||

ംദ്രമാ മന’സോ ജാതഃ | ചക്ഷോഃ സൂര്യോ’ അജായത |
മുഖാദിന്ദ്ര’ശ്ചാഗ്നിശ്ച’ | പ്രാണാദ്വായുര’ജായത ||

നാഭ്യാ’ ആസീന്തരി’ക്ഷമ് | ശീര്ഷ്ണോ ദ്യൗഃ സമ’വര്തത |
ദ്ഭ്യാം ഭൂമിര്ദിശഃ ശ്രോത്രാ’ത് | തഥാ’ ലോകാഗ്മ് അക’ല്പയന് ||

വേദാഹമേ’തം പുരു’ഷം ഹാംതമ്’ | ദിത്യവ’ര്ണം തമ’സ്തു പാരേ |
സര്വാ’ണി രൂപാണി’ വിചിത്യ ധീരഃ’ | നാമാ’നി കൃത്വാ‌உഭിന്, യദാ‌உ‌உസ്തേ’ ||

ധാതാ പുസ്താദ്യമു’ദാഹാര’ | ക്രഃ പ്രവിദ്വാന്-പ്രദിശ്ചത’സ്രഃ |
മേവം വിദ്വാമൃത’ ഹ ഭ’വതി | നാന്യഃ പന്ഥാ അയ’നായ വിദ്യതേ ||

ജ്ഞേന’ ജ്ഞമ’യജംത ദേവാഃ | താനി ധര്മാ’ണി പ്രമാന്യാ’സന് |
തേ നാകം’ മഹിമാനഃ’ സചന്തേ | യത്ര പൂര്വേ’ സാധ്യാസ്സന്തി’ ദേവാഃ ||

ദ്ഭ്യഃ സംഭൂ’തഃ പൃഥിവ്യൈ രസാ’ച്ച | വിശ്വക’ര്മണഃ സമ’വര്തതാധി’ |
സ്യ ത്വഷ്ടാ’ വിദധ’ദ്രൂപമേ’തി | തത്പുരു’ഷസ്യ വിശ്വമാജാ’മഗ്രേ’ ||

വേദാമേതം പുരു’ഷം ഹാന്തമ്’ | ദിത്യവ’ര്ണം തമ’സഃ പര’സ്താത് |
മേവം വിദ്വാമൃത’ ഹ ഭ’വതി | നാന്യഃ പന്ഥാ’ വിദ്യതേ‌உയ’നായ ||

പ്രജാപ’തിശ്ചരതി ഗര്ഭേ’ ന്തഃ | ജായ’മാനോ ബഹുധാ വിജാ’യതേ |
സ്യ ധീരാഃ പരി’ജാനന്തി യോനിമ്’ | മരീ’ചീനാം ദമിച്ഛന്തി വേധസഃ’ ||

യോ ദേവേഭ്യ ആത’പതി | യോ ദേവാനാം’ പുരോഹി’തഃ |
പൂര്വോ യോ ദേവേഭ്യോ’ ജാതഃ | നമോ’ രുചാ ബ്രാഹ്മ’യേ ||

രുചം’ ബ്രാഹ്മം നയ’ന്തഃ | ദേവാ അഗ്രേ തദ’ബ്രുവന് |
സ്ത്വൈവം ബ്രാ’ഹ്മണോ വിദ്യാത് | തസ്യ ദേവാ അന് വശേ’ ||

ഹ്രീശ്ച’ തേ ക്ഷ്മീശ്ച പത്ന്യൗ’ | ഹോരാത്രേ പാര്ശ്വേ |
നക്ഷ’ത്രാണി രൂപമ് | ശ്വിനൗ വ്യാത്തമ്’ |
ഷ്ടം മ’നിഷാണ | മും മ’നിഷാണ | സര്വം’ മനിഷാണ ||

ച്ചം യോരാവൃ’ണീമഹേ | ഗാതും ജ്ഞായ’ | ഗാതും ജ്ഞപ’തയേ | ദൈവീ’ സ്വസ്തിര’സ്തു നഃ | സ്വസ്തിര്മാനു’ഷേഭ്യഃ | ര്ധ്വം ജി’ഗാതു ഭേജമ് | ശം നോ’ അസ്തു ദ്വിപദേ’ | ശം ചതു’ഷ്പദേ |

ഓം ശാംതിഃ ശാംതിഃ ശാംതിഃ’ ||